२०२३ सालदेखि रेडियो नाटक र रङ्गमञ्चमा सक्रिय रहँदै आएका मदनदास श्रेष्ठ नेपाली रङ्गकर्मका स्थापित नाम हुन्। छ दशकभन्दा बढीको यात्रामा उनले कुशल अभिनेता र रेडियो नाटक निर्देशकका रूपमा बलियो पहिचान बनाएका छन्। उमेरको यो चरणसम्म आइपुग्दा पनि उनी निर्देशन र अभिनयमा उत्तिकै सक्रिय छन्—कलाकारितामै पूर्णतः मग्न।
दोलखाबाट सुरु भएको नाटक मोह
नाटकप्रतिको उनको आकर्षण २०१६ सालतिर, स्कूल पढ्दाकै समयबाट सुरु भएको हो। दोलखामा नाटक मण्डलीको पछि–पछि लाग्ने, जात्राका बेला डबलीमा हुने नाटकमा सहभागी हुने—त्यहीँबाट उनको रङ्गयात्रा आरम्भ भयो।
त्यो समयमा हिन्दी कथा र उपन्यासमा आधारित नाटकहरूलाई नेपाली भाषामा रूपान्तरण गरी मञ्चन गर्ने चलन थियो, र मदनदास पनि त्यसमै सक्रिय थिए।
पहिलो ठूलो अवसर र सम्झनलायक घटना
२०२३ सालमा काठमाडौँ आएपछि उनको जीवनले नयाँ मोड लियो। चर्चित अभिनेत्री शकुन्तला शर्मा सँग नायकको भूमिकामा ‘धनबहादुरको मृत्युमा परिवारको आँसु’ नाटकमा अभिनय गरेपछि उनको प्रतिभाले व्यापक ध्यान खिच्यो।
नाटक हेर्न आएका श्यामदास वैष्णव प्रभावित भई उनलाई रेडियो नाटकमा अवसर दिलाए। यससँगै उनको रेडियो यात्रा सुरु भयो।
नाचघरमा उक्त नाटक मञ्चन हुँदा घटेको एउटा घटना उनी आज पनि सम्झन्छन्—मरेको दृश्य अभिनय गरिरहेका बेला शकुन्तलाको हातबाट ठूलो आम्खोरा उनको टाउकोमा खस्यो। गम्भीर चोट लागे पनि ‘मरेको’ पात्र भएकाले चलमलाउन नपाएको क्षण उनी सुनाउँछन्।
रेडियो नेपालका प्रभावशाली निर्देशक
रङ्गमञ्च र रेडियो—दुवै क्षेत्रमा समानान्तर यात्रा गरेका मदनदास श्रेष्ठ लामो समयदेखि रेडियो नेपाल मा नाटक निर्देशकका रूपमा कार्यरत रहे। उनले ५०० भन्दा बढी रेडियो नाटक निर्देशन गरेका छन्।
यसका अतिरिक्त दर्जनौँ रङ्गमञ्चीय नाटक, चलचित्र तथा टेलिसिरियलहरूमा अभिनय गरेर उनले आफ्नो बहुआयामिक क्षमता प्रमाणित गरेका छन्। रङ्गमञ्चमा निरन्तर योगदानका लागि उनले ‘सर्वनाम पुरस्कार’ र ‘रुपक कला’ लगायत विभिन्न सम्मान र पुरस्कार प्राप्त गरेका छन्।
जागिर, असहमति र पुनः रङ्गमञ्च
केही समय नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान मा कार्यरत रहे पनि २०३१ सालमा संस्थाको कार्यशैलीप्रति असहमति जनाउँदै उनले राजीनामा दिए।
त्यसपछि साझा प्रकाशन का अधिकृत भएर एक वर्ष धनगढीमा काम गरे। काठमाडौँको रङ्गमञ्चमा भिजिसकेका उनले त्यहाँ पनि नाटक निर्देशनलाई निरन्तरता दिए। अन्ततः नाटकप्रतिको मोहले उनलाई पुनः काठमाडौँ फर्कायो र उनी पूर्ण रूपमा रङ्गकर्ममै समर्पित भए।
रङ्गमञ्चको सङ्घर्षपूर्ण यथार्थ
तीसको दशकमा सरकारले आर्थिक सहयोग दिने भएकाले राजधानीमा नाटक मञ्चनको चहलपहल थियो। कोही रहरले त कोही बाध्यताले नाटक गर्थे। तर यथार्थमा रङ्गमञ्चमा टिकिरहनु आज पनि फलामको च्यूरा चपाउनु जत्तिकै कठिन छ।
अधिकांश रङ्गकर्मीले न त पर्याप्त चर्चा पाउँछन्, न त सन्तोषजनक आम्दानी। तर पनि मदनदास श्रेष्ठजस्ता कलाकारहरू आफ्नो समर्पण र प्रेमका कारण रङ्गमञ्चमै निरन्तर लागिरहेका छन्।